Đổi mới phương pháp dạy học: “Biến hóa” đặc trưng vùng miền

Đổi mới phương pháp dạy học: “Biến hóa” đặc trưng vùng miền

Học sinh THCS Phố Cáo (Đồng Văn, Hà Giang) hào hứng với các bài giảng liên môn tích hợp. Ảnh: D.H

Thực tế, ngay từ đầu năm học 2014 - 2015, nhiều trường học ở các tỉnh, thành đã từ thực tế, đặc trưng vùng miền để có những cách thức biến hóa sinh động, từ đó đổi mới hiệu quả phương pháp dạy học theo hướng tích hợp kiến thức, vận dụng kiến thức liên môn, tự chủ xây dựng chương trình môn học, “lôi kéo” HS tham gia các hoạt động sáng tạo khoa học kỹ thuật, học qua di sản...

Lồng ghép kiến thức môi trường với di sản, văn hóa địa phương

Với tỉnh vùng cao khó khăn như Hà Giang, chủ trương này cũng đang đi sâu vào từng trường học, dù điều kiện gặp không ít trở ngại, khó khăn. Một trong những ngôi trường bước đầu cho thấy hiệu quả nhất định là THCS Phố Cáo ( Đồng Văn, Hà Giang) với đặc thù gần 100% số HS là người dân tộc thiểu số, trong đó đa phần là người Mông. Với các thầy cô, khái niệm “đổi mới phương pháp dạy học” “dạy học tích hợp liên môn”… tuy vẫn còn khá bỡ ngỡ, nhưng các thầy cô đã nỗ lực vận dụng theo đặc trưng của vùng miền vào bài học. Thầy giáo Nguyễn Văn Toán cho biết: “HS miền núi đi học đều đã khó rồi, nay yêu cầu đổi mới lại càng là thử thách với nhà trường. Thầy cô vừa tìm mọi cách vận động các em không nghỉ học, vừa mày mò cách làm để đưa phương pháp đổi mới vào một cách linh hoạt”.

Cách làm linh hoạt mà thầy Toán chia sẻ, chính là lồng ghép các kiến thức về môi trường vào môn học KHTN như vật lý, sinh học… mà cụ thể là chính các thông tin hữu ích về cao nguyên đá Đồng Văn như quá trình hình thành, kết cấu của đất - đá, hạ tầng cao nguyên đá… Chính việc vận dụng sự vật hiện hữu ngay bên cạnh HS khiến bài học trở nên hấp dẫn, HS dễ hiểu hơn, thậm chí được trực tiếp đi thực tế để hiểu thêm về môi trường.

Điều này cũng được áp dụng khá sôi nổi tại Trường THCS nội trú xã Sà Phìn khi các thầy cô đã tích hợp kiến thức các lĩnh vực một cách khéo léo trong bài học để đưa các thực tế về cao nguyên đá, các di sản ở địa phương từ đó giúp HS có liên hệ tốt kiến thức vào thực tế. Thầy giáo Trần Văn Thuận - Hiệu trưởng nhà trường cho biết: GV mặc dù gặp nhiều khó khăn nhưng vì chất lượng giờ học được cải thiện, HS hào hứng với môn học nên thầy cô càng có động lực đổi mới sáng tạo. “Sự thay đổi lớn nhất là HS được hiểu di sản, văn hóa và phong tục tập quán địa phương - điều mà trước đến nay chưa mấy chú trọng trong trường học. HS đã ít nghỉ học hơn, háo hức hơn mỗi giờ đến lớp - đó là thành công bước đầu của trường.

Với từng vùng miền, địa bàn cần có ứng xử khác nhau

Từ cuối năm 2013, với cấp phổ thông (PT), Bộ GDĐT đã bắt tay vào triển khai chuỗi hoạt động thực tế thực hiện đổi mới đồng bộ các yếu tố: Mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức, thiết bị và đánh giá chất lượng giáo dục. Đồng loạt nhiều trường học cấp PT cả nước đang thực hiện các công việc cụ thể nhằm đổi mới hình thức và phương pháp dạy học nhằm phát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo và rèn luyện phương pháp tự học, tăng cường kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức, kỹ năng vào giải quyết các vấn đề thực tiễn.

Thực tế tại các tỉnh như Hà Giang, Bắc Giang, quá trình đổi mới đang có nhiều chuyển biến tích cực, dù mới chỉ bước đầu. Bà Đinh Thị Thu Huyền - Phó Hiệu trưởng trường THCS thị trấn Neo (Yên Dũng, Bắc Giang) cho biết: “100% số GV của trường đều đang tích cực tham gia dạy học theo chủ đề tích hợp, dạy học gắn với di sản cũng như hướng dẫn HS tích cực tham gia nghiên cứu khoa học, các kỳ thi sáng tạo khoa học kỹ thuật... Chúng tôi thấy bất ngờ về những kỹ năng và sự sáng tạo của các em mà từ trước đến nay nếu chỉ dạy học những kiến thức cơ bản đơn thuần thì khó nhìn ra những điểm sáng này”.

Theo Sở GDĐT tỉnh Bắc Giang, sở sẽ tiếp tục trao quyền xây dựng chương trình cho phòng GDĐT, cho các trường. GV tùy vào đối tượng HS từng lớp để xây dựng chương trình. Hiện tại các phòng GDĐT đang làm rất tốt cuộc thi liên môn tích hợp như thi tìm hiểu di sản, sáng tạo khoa học kỹ thuật và sẽ tiếp tục duy trì. Chia sẻ với những đặc thù vùng miền hoặc sự chênh lệch mặt bằng dân trí giữa miền núi và đồng bằng như thực tế ở Hà Giang, ông Trịnh Ngọc Thạch - PCN UB Văn hóa Giáo dục thanh thiếu niên và nhi đồng của QH, khẳng định: “Quá trình đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới chương trình và SGK phải gắn với từng vùng miền khác nhau, địa bàn khác nhau để có ứng xử khác nhau. Ví dụ đồng bào Mông như thế nào, dạy chữ gì, dạy loại gì thì SGK sẽ cụ thể như thế. Đối tượng này sẽ có cơ chế riêng biệt, có những tiêu chí đặc thù, rồi trong quá trình thực hiện sẽ nghĩ ra, vấn đề cuối cùng là hiệu quả!”.

via Xã hội | Báo Lao Động Điện Tử