PHÒNG KHÁM ĐA KHOA VIỆT NAM: Bài 4: Thôn nghèo không có lối ra

Thứ Hai, 10 tháng 3, 2014

Bài 4: Thôn nghèo không có lối ra

Người dân thôn Mô Nít vẫn chưa được thụ hưởng đầy đủ các chương trình giảm nghèo.

Xã Sơn Kỳ là một trong những xã nghèo nhất của huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngói. Việc thực hiện các chương trình, dự án giảm nghèo ở đây tuy đạt được nhiều kết quả, nhưng đã xảy ra bất cập, nhiều địa bàn có 100% hộ nghèo vẫn chưa được thụ hưởng đầy đủ các chính sách của Nhà nước.

Dang dở đường “giảm nghèo”

Mất nửa ngày vừa dắt xe, vừa cuốc bộ, chúng tôi mới đến được sơn thôn Mô Nít - nơi có 100% số hộ nghèo, thuộc xã Sơn Kỳ (huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi). Tuyến đường Sơn Kỳ - Mô Nít chỉ 13km, nhưng toàn đá và bùn, không một chỗ nào bằng phẳng.

Ông Nguyễn Văn Quân - Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Kỳ - cho biết, Mô Nít là thôn đặc biệt khó khăn (khu vực 3), nên được ngân sách đầu tư, xây dựng tuyến đường để nhằm xóa đói, giảm nghèo. Thế nhưng, tuyến đường “giảm nghèo” này lại bị bỏ dở do sự thiếu kiểm soát của chủ đầu tư. Dự án tuyến đường Sơn Kỳ - Mô Nít (sau điều chỉnh thành Giá Gối - Mô Nít) có tổng mức đầu tư trên 21 tỉ đồng, do UBND huyện Sơn Hà làm chủ đầu tư. Công trình được xây dựng theo tiêu chuẩn đường cấp VI miền núi, nền đường rộng 6m, mặt đường rộng 3,5m, tổng chiều dài 3,2km. Tuyến đường triển khai thi công vào quý I năm 2010, do liên danh các nhà thầu Cty CP Giao Thủy, Cty TNHH Minh Tuấn và Cty TNHH Thiên Vũ thực hiện. UBND huyện đã ứng trên 10,4 tỉ đồng cho các nhà thầu.

Đến năm 2012, gói thầu do Cty CP Giao Thủy, Cty TNHH Minh Tuấn (ở 2 đầu tuyến) thi công đó hoàn thành, riêng đoạn tuyến (ở giữa) do Cty TNHH Thiên Vũ nhận, dù đã tạm ứng gần 3 tỉ đồng, nhưng DN này chỉ thi công đường phần nền đường, bạt mái taluy. Các hạng mục nền đường, mặt đường đá dăm láng nhựa, cầu Mô Nít chiều dài 54m, cống thoát nước... thì DN chưa hề động đến, mặc cho UBND huyện đôn đốc, gia hạn.

Hiện, UBND huyện Sơn Hà đó khởi kiện Cty Thiên Vũ. Theo đơn kiện, UBND huyện Sơn Hà yêu cầu Cty Thiên Vũ hoàn trả, bồi thường 4,379 tỉ đồng. Trong đó, hoàn trả số tiền tạm ứng mà không có khối lượng thanh toán 2,12 tỉ đồng, bồi thường thiệt hại do vi phạm hợp đồng 1,92 tỉ đồng và nộp phạt số tiền chậm tiến độ 3 tháng là 330,3 triệu đồng.

Nhiều cái “không”

Mô Nít không chỉ thiếu đường đi, mà còn có thêm nhiều cái khộng, kể cả một số chính sách giảm nghèo vẫn chưa đến được với bà con nơi đây. Thôn có 64 hộ, thì hầu hết đều có mức thu nhập là 0 đồng, theo thống kê của UBND xã Sơn Kỳ. Người dân Mô Nít đều là đồng bào dân tộc Hre, ở nhà sàn rất tạm bợ. Ông Đinh Văn Thê cho biết, ở đây không có đường ra, trồng keo bán không được, giá quá rẻ, ai cũng vậy. Mong nhất là có đường đi, không thì không ai thoát được nghèo “Tụi cũng đi làm thuê, bảo vệ rừng cho người ta, không đủ ăn. Đến bữa chỉ ăn cơm với rau rừng. Gạo được xã cấp ít, 4kg/người/tháng, 2 vợ chồng đến mùa giáp hạt thì đói”. Nhiều người dân ở thôn Mô Nít cho biết, họ không hề được cấp bò, cấp giống, hay hỗ trợ, tập huấn kỹ thuật chăn nuôi trồng trọt. Chỉ có những người tham gia bảo vệ rừng mới được cấp gạo thường xuyên.

Ông Nguyễn Văn Quân - Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Kỳ - giải thích, xã có tỉ lệ hộ nghèo đến 46%, tổng cộng 822 hộ, năm 2013 giảm được 100 hộ nghèo. Nguồn vốn giảm nghèo của xã rất hạn chế, phải chia cho nhiều thôn khác, nên Mô Nít nhiều lúc cũng chỉ nhận phần nhỏ. Năm 2013, chương trình 30a cấp vốn sự nghiệp cho xã được 405 triệu đồng, xã chỉ dùng cấp bò cho 28 hộ, trong đó riêng Mô Nít có 8 hộ...Việc có người chỉ nhận được 4kg gạo/tháng, là do xã họp dân vận động những hộ tham gia bảo vệ rừng chia lại cho những người không tham gia bảo vệ rừng. Ông Quân nói: “Địa bàn xã bị chia cắt, không có đường, nên bà con khó thoát nghèo. Nếu có đường, bà con thoát nghèo nhanh hơn”.

Huyện Sơn Hà được phân bổ các nguồn vốn hỗ trợ giảm nghèo mỗi năm lên đến nhiều chục tỉ đồng (năm 2012 là 87 tỉ, năm 2013 là 43 tỉ đồng), tuy nhiên, tỉ lệ giảm nghèo hằng năm vẫn chưa cao, hiện vẫn cũn 40,8% hộ nghèo. Trong thực tế, các nguồn vốn giảm nghèo lại không tập trung, nên việc đầu tư cũng dàn trải, dẫn đến hiệu quả giảm nghèo chưa cao, thậm chí một số chương trỡnh giảm nghèo cũng chưa đến được với người dân ở vùng sâu, vùng xa, mà thôn Mô Nít là một ví dụ.