PHÒNG KHÁM ĐA KHOA VIỆT NAM: Quay quắt giữa đỉnh hạn

Quay quắt giữa đỉnh hạn

Người dân ở Phước Trung đào suối cạn rồi kéo dây diện hàng cây số để bơm nước từ vũng bùn về dùng. Ảnh: B.C

Con đường nối QL1A với Bác Ái - huyện miền núi phía tây bắc tỉnh Ninh Thuận - như xuyên qua chảo lửa. Đất đai cằn khô, nứt nẻ. Katơr An - Chủ tịch UBMTTQ xã Phước Trung - cho hay: “Hơn 4 tháng, trời không mưa, không chỉ nương rẫy mà hơn 2.500 con người cũng queo quắt. Hằng ngày, huyện cho xe bồn chở nước về từng thôn, mỗi hộ được 2 can (20 lít), để dành nấu, uống. Người dân rủ nhau đi khắp nơi tìm nước. Họ đã đào đi, đào lại… lòng suối cạn, chắt gạn từng ca nước đục ngầu. Biết là bẩn, nhưng có còn hơn không!”.

Dưới mực nước chết!

Theo số liệu quan trắc của Trạm Khí tượng thủy văn Phan Rang, từ đầu năm đến nay, tổng số giờ nắng, nền nhiệt và tổng lượng bốc hơi cao hơn nhiều so với mức trung bình nhiều năm (TBNN); độ ẩm không khí thấp hơn nhiều so với mức TBNN.

Đến cuối tháng 4, mực nước và dung tích của các hồ chứa thủy lợi trên địa bàn Ninh Thuận đều ở mức thấp hơn rất nhiều so với cùng kỳ năm trước. Cty TNHH MTV khai thác công trình thủy lợi tỉnh Ninh Thuận cho hay, tổng dung tích của 20 hồ chứa chỉ còn xấp xỉ 25% tổng dung tích thiết kế, trong đó hồ Tân Giang còn khoảng 10% dung tích thiết kế, nhiều hồ đã xuống dưới mực nước chết.

Đài Khí tượng thủy văn khu vực Nam Trung Bộ khuyến cáo, dòng chảy trên hầu hết các sông đều có xu hướng giảm dần đến cuối tháng 8 và sụt giảm so với mức TBNN từ 40-50% (cùng kỳ), có nơi còn thấp hơn. Tình trạng thiếu nước, khô hạn tiếp tục xảy ra trên phạm vi rộng và kéo dài thêm nhiều tháng nữa.

Phó Chủ tịch thường trực UBND tỉnh Ninh Thuận Trần Xuân Hòa nhận định: “So với năm 2013, hạn hán diễn ra khốc liệt hơn. Các huyện miền núi khô kiệt nước, trong khi đồng bằng ven biển nhiễm mặn nặng, toàn tỉnh thiệt hại hơn 5.400ha lúa vì không có nước tưới, nhiều diện tích trồng hoa màu không thể triển khai. Vụ mùa năm 2014 sắp tới phải giảm diện tích lúa ở những vùng không chủ động nước tưới. Về lâu dài, tỉnh đề nghị Bộ NNPTNT hỗ trợ đầu tư phát triển mô hình nông lâm kết hợp, phát triển dự án nối liên thông các hồ chứa để chủ động phòng tránh thiên tai”.

Hạn hán sinh… tệ nạn

“Nắng đốt cháy từ cây nhỏ đến cây lớn. Không có cái ăn, cái bụng đói lắm nhưng không có nước nên cả làng thất nghiệp. Cũng vì không có việc làm nên nhiều người sinh ra nghiện rượu. Gặp già làng, bà con mời uống rượu rồi bảo, nóng quá, uống cho say mới ngủ được. Ngủ sẽ tạm quên đói, khát! Cái nghèo, cái khổ cõng con ma men luẩn quẩn khắp làng” – Katơr Nhi - Già làng Rã Giữa - nhọc nhằn nhả khói thuốc rồi phân trần vì thấy khách tỏ ra ngạc nhiên trước rổ xoài xanh lăn lóc quanh can rượu trắng.

Xã Phước Trung tiếp giáp với đồng bằng của huyện Thuận Bắc, thời điểm này, toàn bộ ruộng rẫy đều bỏ hoang vì không có nước. “Nguồn nước khô kiệt, gia súc cũng không có nước uống, lấy đâu ra nước tưới cây trồng - Katơr An - Chủ tịch UBMTTQ xã Phước Trung - cho hay, xã có hơn 553 hộ với khoảng gần 2.500 nhân khẩu. Từ 2 tháng trước, đã có 30ha lúa và 10ha bắp của đồng bào ở thôn Tham Dú, Đồng Dầy bị chết khô. Hiện gần 3.000 con cừu và hơn 2.000 con bò đang có nguy cơ chết đói vì không còn cỏ ăn và không còn nước uống. Chính quyền địa phương đã cho xe bồn chở nước từ đập Ô Căm (cách 10 cây số) về cứu... khát, nhưng Cty thủy lợi đã thông báo, từ ngày 30.4 sẽ đóng nước trong vòng 15-20 ngày để duy tu, bảo dưỡng hệ thống kênh mương. Khi đó, dân làng không biết lấy nước đâu mà dùng!”.

Huyện Bác Ái cách TP.Phan Rang - Tháp Chàm khoảng 50 cây số, đất đai khô cằn, gần 100% dân số sống bằng nghề nông, nhưng sản xuất chủ yếu nhờ nước trời nên hiện có 8/9 xã thuộc diện đặc biệt khó khăn, tỉ lệ hộ nghèo chiếm hơn 53%, toàn huyện có gần 12.800 nhân khẩu thường xuyên nhận trợ cấp trong chương trình 135 (giai đoạn 2) của Chính phủ. Nhiều tháng qua, do không có nước sinh hoạt, bà con rủ nhau đào giếng giữa lòng suối cạn, chắt gạn lấy nước. Có người ngồi suốt ngày dưới cái nắng như thiêu, như đốt để canh chừng “nguồn nước” và “liều mình” nối thêm dây điện dài hàng cây số từ làng đến giếng, để bơm nước. Nước ấy lẫn đầy lá mục, bùn đất; bò chê không uống, nhưng dân làng vẫn phải để dành.

Đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi): Nhiều người lén lút đào giếng tìm nước

Nắng nóng liên tục kéo dài, điệp khúc “khát” nước sinh hoạt, sản xuất trên đảo Lý Sơn năm nay tiếp tục tái diễn. Để có được nguồn nước tưới tiêu cho cây trồng, thời gian qua, nhiều nông dân xã An Vĩnh đã lén lút tự ý đào, khoan giếng mặc dù chưa được sự cấp phép của cơ quan chức năng, tuy nhiên các trường hợp trên đã được chính quyền xã An Vĩnh ngăn chặn xử lý kịp thời.

Ông Trần Bút - Chủ tịch UBND xã An Vĩnh - cho biết: “Toàn xã hiện có 867 giếng nước sinh hoạt và sản xuất nhưng đã có 2/3 giếng nước thường xuyên trơ đáy và nhiễm mặn không thể dùng được”. ông Bút cũng cho biết thêm, do địa phương chưa được xây dựng hồ chứa nước như xã An Hải nên tình trạng xâm thực mặn tại địa phương ngày càng nghiêm trọng hơn. Huyện Lý Sơn đã tuyên truyền vận động người dân nạo vét các giếng nước hiện có, đồng thời sử dụng nguồn nước một cách tiết kiệm để tránh tình trạng thiếu nước.

DANH NGUYỄN