PHÒNG KHÁM ĐA KHOA VIỆT NAM: Hộ nghèo vẫn không muốn… thoát nghèo

Thứ Tư, 23 tháng 4, 2014

Hộ nghèo vẫn không muốn… thoát nghèo

Đây là tình trạng chung của nhiều tỉnh, thành phố được đưa ra tại cuộc họp trực tuyến Ban chỉ đạo T.Ư về giảm nghèo bền vững, diễn ra ngày 23.4 do Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh chủ trì. Tỉ nghệ hộ nghèo vẫn cao với hộ dân tộc thiểu số áp đảo, trong khi các phương án giảm nghèo cho đối tượng này vẫn rất lúng túng tại nhiều địa phương do nhiều hộ không muốn thoát nghèo.

Vùng núi hộ nghèo “áp đảo”

Theo Bộ LĐTBXH, trong giai đoạn 2005 – 2012 và năm 2013, kết quả giảm nghèo tại nhiều địa phương vẫn chưa vững chắc, chênh lệch giàu – nghèo giữa các vùng, nhóm dân cư chưa được thu hẹp, trong đó nhức nhối nhất vẫn là khu vực miền núi phía Bắc và Tây Nguyên.

Mặc dù tỉ lệ nghèo đã giảm nhanh ở các huyện nghèo, xã đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc, nhưng nhiều nơi tỉ lệ nghèo vẫn còn ở mức rất cao với trên 50%, thậm chí có nơi còn trên 60 – 70%.

Đáng chú ý là tỉ trọng hộ nghèo dân tộc thiểu số chiếm đến 50% trong tổng số hộ nghèo cả nước, thu nhập bình quân của những hộ này chỉ bằng 1/6 mức thu nhập bình quân cả nước.

Trong khi đó, tỉ lệ các hộ tái nghèo, phát sinh nghèo hàng năm còn cao, bình quân mỗi năm có khoảng 1/3 hộ tái nghèo và phát sinh nghèo mới so với tổng số hộ thoát nghèo.

Ông Sèo Chỉn Ly - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Giang - cho biết, từ 2009 - 2011, nguồn vốn chỉ đạt hơn 1.153 tỉ đồng trên tổng vốn nhu cầu là hơn 5.400 tỉ đồng, tương đương 21% so với nhu cầu nguồn vốn. Một số hỗ trợ chưa đúng với yêu cầu thực tiễn như mức khoán bảo vệ rừng chỉ 200.000đ – 300.000đ/ha, hỗ trợ trâu bò chỉ từ 5 - 10 triệu đồng trong khi giá trên thị trường là 20 – 25 triệu đồng/con.

Còn theo UBND tỉnh Lào Cai, tỉ lệ hộ tái nghèo của tỉnh vẫn còn cao, chênh lệch thu nhập lớn giữa các hộ, nhóm hộ và vùng dân tộc. Tập quán sinh hoạt của đồng bào dân tộc còn tự túc, thiếu đất canh tác nông nghiệp và người nghèo rất lúng túng trong việc tự vươn lên.

Ngoài các hạn chế khách quan, theo nhiều tỉnh, thành phố, tồn tại lớn nhất chính là sự ỷ lại của những hộ nghèo vào Nhà nước. Tại Quảng Ngãi, có tình trạng hộ nghèo không muốn thoát nghèo bởi thoát nghèo đồng nghĩa với việc không được tiếp tục hưởng chính sách cho người nghèo. Thậm chí, có xã sau khi thoát nghèo lập tức bị nhân dân… trách móc do “mất” các chi phí hỗ trợ.

Giảm hỗ trợ trực tiếp hộ nghèo

Trước tình trạng phụ thuộc và ỷ lại của một bộ phận hộ nghèo không muốn thoát nghèo, đại diện nhiều bộ, ngành và địa phương đã kiến nghị Ban chỉ đạo có phương án giảm các nguồn hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo để tăng tính chủ động, ý thức vươn lên thoát nghèo của những hộ này.

Theo UBND tỉnh Quảng Ngãi, việc giảm hỗ trợ trực tiếp cho người nghèo sẽ gắn với trách nhiệm của họ, đồng thời cho họ quyền chủ động và cam kết thoát nghèo. Tỉnh này đã có cách làm cho kết quả ban đầu khả quan khi chủ trương “Nhà nước và nhân dân cùng làm”, Nhà nước chỉ hỗ trợ một nửa các hạng mục, số còn lại do dân tự huy động. Kết quả là do có tiền của mình đổ vào nên không ít hộ nghèo đã rất lo lắng và họ cam kết sẽ thoát nghèo.

Điều này được UBND tỉnh Sóc Trăng đồng tình khi đề xuất phân nhóm cụ thể các hình thức trợ cấp trực tiếp hay gián tiếp. Theo đó chỉ trợ cấp trực tiếp cho những đối tượng đặc biệt như người mất khả năng lao động, người cao tuổi, tàn tật, hạn chế thấp nhất đối với đối tượng cấp trực tiếp, cho không.

Ông Đỗ Mạnh Hùng – Phó Chủ nhiệm UB Các vấn đề xã hội Quốc hội - cho biết, Ban chỉ đạo sớm tập trung những công việc cấp bách như hỗ trợ nhà ở cho người nghèo, xây dựng hệ chuẩn nghèo mới theo hướng giảm thời gian tính mức thu nhập thay vì mức 5 năm, chính sách tín dụng theo hướng “2 tăng 1 giảm”: Tăng mức vay, tăng thời gian cho vay và giảm lãi suất cho vay.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh cho rằng chính sách còn nằm ở hàng chục văn bản khác nhau nên chồng chéo, trùng lặp nội dung, mang tính cào bằng, chưa khuyến khích việc vươn lên thoát nghèo. Kết quả giảm nghèo nhanh nhưng chưa bền vững, tái nghèo còn cao.

“Mục tiêu là phải giảm nghèo nhanh hơn, bền vững hơn. Định hướng của công tác giảm nghèo sắp tới nên làm một cách toàn diện ở tất cả địa bàn nhưng tập trung ở các địa phương có tỉ lệ nghèo cao. Muốn thế phải gom cơ chế chính sách lại cho gọn, phân rõ đối tượng: Hộ nghèo, cận nghèo. Cần mở rộng dần chính sách cho hộ cận nghèo để tránh tình trạng tái nghèo. Nguồn lực cần cân đối theo kế hoạch trung hạn 3 – 5 năm” – Phó Thủ tướng nói.