“Anh A bị chặt đầu lúc 40 tuổi, vậy con cái anh A bị làm sao?”, “Mồ côi!”; “Một người sau khi bị chặt đầu sẽ như thế nào?”, “Biến đổi chiều cao”... Đọc đến đây, chị Nguyễn Thị Hải (ngụ ở Q.Hà Đông, Hà Nội) chợt phát hoảng vì nội dung của cuốn “Hỏi đáp nhanh trí” (tác giả Đức Trí, NXB Văn hóa – Thông tin) mà con gái chị mượn bạn về đọc.
Không khó khăn gì để tìm sách dành cho các em nhỏ, bởi bất cứ nhà sách nào của Hà Nội cũng có thể dễ dàng tìm thấy những loại sách này. Tạm thời “bỏ qua” sách giáo khoa và sách tham khảo, chỉ riêng các loại sách phổ cập kiến thức văn hóa, xã hội (gọi chung là sách thiếu nhi) cũng đủ cảm giác như lạc trong ma trận. Cuốn “Hỏi đáp nhanh trí” nói ở trên có màu sắc bắt mắt, hình dạng nhỏ gọn kiểu bỏ túi, minh họa dí dỏm nên dễ cuốn hút các em nhỏ.
Chỉ đến khi đọc nội dung, chị Hải mới giật mình thật sự: Trong số hàng trăm câu hỏi, có đến hơn 2/3 số câu hỏi có nội dung nhảm nhí, thông tin rất vớ vẩn kiểu như: Nhà mồ là nơi có thể vào mà không thể ra, người chết là người không bao giờ phải lo lắng nghĩ ngợi, phải luộc chín người khi gặp người sống... “Tôi không khỏi lo lắng khi con mình đọc những thông tin quá sức vớ vẩn này. Cái này mà gọi là kiến thức sao? Hay chỉ ảnh hưởng đến tư duy, lối suy nghĩ của các cháu mà thôi?” – chị Hải bức xúc.
Nỗi bức xúc của phụ huynh này không phải là không có cơ sở. Khảo sát nhiều nhà sách ở Hà Nội như Huy Hoàng, Nguyễn Văn Cừ, Fahasa... rất dễ tìm thấy nhiều sách thiếu nhi có nội dung kém chất lượng. Không chỉ thế, nhiều tác phẩm văn học kinh điển thế giới “được” biến hóa câu chữ bằng những cuốn truyện tranh (kiểu comic) với lời lẽ lăng nhăng, tầm thường.
Cuốn truyện tranh Romeo&Juliet của Shakespear (NXB Kim Đồng) bày bán tại nhà sách Fahasa với câu từ khá buồn cười: “Ô Romeo, chàng đừng thề với ánh trăng luôn thay lòng đổi dạ ấy!”, “Ok!ok!”, “Nếu thề thốt thì tình yêu sẽ như ánh chớp lụi tàn”, “(Romeo nghĩ) Cô ấy luôn nói những lời có cánh”. Một phụ huynh mua sách tại đây tỏ vẻ ngao ngán: “Người lớn đọc thì còn bật cười vì thấy quá nhảm nhí, còn trẻ con mà đọc thì sẽ nghĩ: Đây mà là tác phẩm văn học kinh điển ư?”.
Không chỉ sách dịch, ngay cả truyện cổ tích trong nước, khi chuyển thể sang truyện tranh cũng bị phóng tác thái quá, dùng những ngôn từ thô tục, xưng hô “mày, tao” kèm những khẩu ngữ tầm thường, yêu đương dung tục... Điều đáng nói là những cuốn sách này lại thuộc bản quyền của nhiều NXB uy tín như Kim Đồng, Văn hóa Thông tin... khiến không ít phụ huynh cảm thấy hoang mang mỗi lần chọn sách cho con, khi mà năm học mới đang đến gần.
Những chiêu trò kinh doanh
Không ít phụ huynh khi cầm trong tay những cuốn sách nhảm nhí trên đã đặt câu hỏi: Tại sao những cuốn sách này vẫn lọt ra thị trường? Ai là người kiểm duyệt nội dung? Về thắc mắc này, theo ông Nguyễn Đăng Quang – nguyên P.TGĐ NXB Giáo dục VN: Quy trình rất đơn giản: Trước khi phát hành, NXB gửi nội dung đầu sách (chỉ là đề mục sách) lên Cục Xuất bản (Bộ TTTT) để xin “giấy chấp nhận kế hoạch xuất bản”.
Sau khi có giấy phép này, họ có thể in và về nguyên tắc, trước khi phát hành sẽ phải nộp lưu chiểu cho Cục Xuất bản để cục này hậu kiểm nội dung, sau khi hậu kiểm mới được phát hành rộng rãi. “Nhưng thực tế, rất nhiều NXB đã “quên” nộp lưu chiểu mà vẫn phát hành sách bình thường. Và như thế, khâu kiểm duyệt thông tin xem như bỏ ngỏ. Với Cục Xuất bản, mỗi năm có hàng vạn đầu sách, mỗi ngày có hàng trăm sách, trong khi số người đọc lưu chiểu thì chỉ... vài người. Việc kiểm duyệt đã vượt quá khả năng của họ!” – ông Quang nói.
Ngoài ra, với mục đích “móc” tiền độc giả, các nhà sách dùng một mánh lới là liên kết với các NXB để xin giấy chấp nhận kế hoạch xuất bản. Có được tờ giấy này, những nhà sách sẽ “đàng hoàng” tung các thể loại sách ra thị trường, trong khi NXB sẽ được hưởng một khoản “phí” hoa hồng nhất định. Theo ông Quang, cả nước có hơn 60 NXB thì có hơn 50% số NXB dùng hình thức móc nối này, với lý do: Không đủ vốn để làm sách, hệ thống tiêu thụ kém, thậm chí không ít NXB xem đây là nguồn thu chính để duy trì hoạt động kinh doanh.
Biết là vậy, song hiện vẫn chưa có hình phạt nào thật nặng cho các NXB làm những quyển sách độc hại, nhảm nhí. “Khâu hậu kiểm lỏng lẻo đã đành, nhưng cũng chưa có cơ sở pháp lý để quy trách nhiệm cho các NXB. Đã đến lúc các nhà làm luật phải để tâm đến điều này để tránh phát hành ra thị trường những quyển sách kém chất lượng, ảnh hưởng xấu đến văn hóa đọc của các em thiếu nhi nói riêng và bạn đọc nói chung!” – ông Quang cho biết.
| PGS-TS Trịnh Hòa Bình – GĐ TT Điều tra dư luận xã hội - Viện Xã hội học: Sách thiếu nhi kém chất lượng như hiện nay cho thấy các NXB đang rất thiếu chuyên nghiệp về chuyên môn. Đây là hệ lụy của việc thị trường hóa lĩnh vực sách. Các NXB thấy rằng sách vẫn là thị trường béo bở nên tìm mọi cách đầu tư nhằm mục đích kiếm tiền. Khi mục đích này được đẩy lên mức cao nhất thì toàn bộ quy trình hình thành nên một quyển sách đúng nghĩa chẳng đâu vào đâu cả. Đành rằng văn hóa đọc sách của trẻ em hiện nay có giảm, nhưng một quyển sách đẹp, bắt mắt, nội dung hấp dẫn vẫn có tác dụng mạnh đối với tư duy của các em. Chính nội dung sách đang quá xem nhẹ gây ảnh hưởng trực tiếp đến xu hướng thị hiếu, cách cảm, cách nghĩ về cuộc sống xung quanh các em. |
via Xã hội
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét